Next Normal กับวิถีใหม่แห่งการสื่อสาร

14 Aug 2020

     เมื่อสิ่งมีชีวิตที่เรียกว่า มนุษย์ อุบัติขึ้นในโลก พร้อมมีวิวัฒนาการทางสติปัญญา มีการสร้างภาษา มีการประดิษฐ์คิดค้นอุปกรณ์สื่อสาร พร้อมๆ กับการมีการรวมกลุ่มเป็นสังคม การสื่อสารก็ทวีความสำคัญขึ้นเรื่อยๆ และดำรงความสำคัญเช่นนั้นตลอดมา นับเวลาหลายพันปี

     เมื่อถึงปี ค.ศ. 2019 เกิดการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ที่คาดว่าเกิดการระบาดแรกเริ่มในจีน ก่อนจะแพร่ไปในหลายทวีป คร่าชีวิตประชากรโลกไปจำนวนมาก การสื่อสารของมนุษย์ก็ได้มาถึงจุดเปลี่ยนไปอีกขั้นหนึ่ง เกิดวิถีใหม่ของการใช้ชีวิตและการสื่อสาร

     ชีวิตวิถีใหม่ที่ทำให้มนุษย์ใช้ชีวิตผิดไปจากเดิมนั้นปรากฏให้เห็นชัดเจนอย่างยิ่งในต้นปี ค.ศ. 2020 โดยมีบางคนเชื่อว่า การมาของโรคโควิด-19 ช่วยผลักดันให้มนุษย์หวนกลับไปใช้ชีวิตแบบเรียบง่ายอีกครั้ง เช่น ควรกลับไปสู่ชนบท อยู่ห่างๆ เมืองใหญ่ ไปให้ไกลจากคนหมู่มาก มีการรักษาระยะห่างจากคนอื่น สนใจติดต่อสื่อสารเฉพาะกับคนสนิทและเครือญาติ จะช่วยทำให้มนุษย์ปลอดภัยจากโรค ชีวิตเป็นสุขแบบเรียบง่ายคล้ายอดีตนี้ คือวิถีชีวิตแบบใหม่ ซึ่งหลายคนสนใจ และเลือกเดินเส้นทางสายนี้

     อย่างไรก็ดี มีชีวิตวิถีใหม่อีกรูปแบบหนึ่ง ที่คนส่วนมากยอมรับและพร้อมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้สอดคล้องไปกับสถานการณ์ปัจจุบัน นั่นคือ การปฏิบัติตามกฎกติกาใหม่ บนพื้นฐานเรื่องการรักษาชีวิตรอดจากโรคระบาดที่อาจจะอยู่กับมนุษย์ไปอีกนาน

     ชีวิตวิถีใหม่ของประชากรโลกในยุคป้องกันการระบาดของโควิด-19 มีแนวโน้มจะต้องดำเนินไปอย่างไร เมื่อพิจารณาเฉพาะด้านที่เกี่ยวเนื่องกับการสื่อสาร

     1. การสื่อสารเพื่อการศึกษา จะพัฒนาไปสู่ระบบการเรียนระยะไกล ผู้สอนอยู่ทางหนึ่ง ผู้เรียนอยู่อีกทางหนึ่ง สองฝ่ายไม่ต้องมาเจอกัน แต่สื่อสารทั้งด้านบทเรียนหรือการทำแบบทดสอบต่างๆ จะผ่านอุปกรณ์ที่เชื่อมระบบออนไลน์ ข้อดีของระบบนี้คือ การตัดขาดหนทางแพร่เชื้อโรคระหว่างกันเป็นไปได้ด้วยดี แต่ข้อเสียก็มีมาก เช่น ผู้ขาดอุปกรณ์จะหลุดจากการศึกษาระบบนี้ไป ซึ่งคนกลุ่มนี้มีไม่น้อยในสังคม ภาครัฐอาจต้องหาทางสนับสนุนอันเหมาะสมเพื่อ ให้การสื่อสารเพื่อการเล่าเรียนเกิดขึ้นได้อย่างเท่าเทียม การเล่าเรียนแบบออนไลน์นี้ แม้มีข้อด้อยอยู่บ้าง แต่ระบบการศึกษาลักษณะนี้จะขยายตัวเพิ่มขึ้นแน่นอน แม้ผ่านพ้นภัยโควิด-19 ไปแล้วก็ตาม

ภาพแสดง: การจัดการเรียนการสอนผ่านระบบออนไลน์ วิชา RSU182 Talent Development วิทยาลัยนิเทศศาสตร์

     2. การสื่อสารการตลาด จะขยายตัวแบบทวีคูณ แต่จะขยายตัวในภาคการตลาดออนไลน์ สังเกตจากยอดขายออนไลน์ช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 พบว่า มนุษย์เกือบทั้งโลก ซื้อขาย เลือกซื้อ ตัดสินใจ บนข้อมูลออนไลน์อย่างกว้างขวาง ร้านค้าออนไลน์ต่างขายสินค้าได้เพิ่มขึ้นหลายเท่าตัวมากกว่าปกติ แม้หลังผ่านพ้นการระบาดของโรคโควิด-19 ไปแล้ว แต่หลายฝ่ายคาดการณ์กันว่าจะมีคนสนใจการสื่อสารการตลาดแบบออนไลน์กันมากขึ้นอย่างแน่นอน จะมีคนสนใจศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมด้านการสื่อสารการตลาดแบบออนไลน์กันมากขึ้นด้วย แต่ผู้สนใจเล่าเรียน อาจสนใจหลักสูตรระยะสั้นมากเป็นพิเศษ

ภาพแสดง: การทำธุรกิจออนไลน์

      3. การสื่อสารเพื่อความบันเทิง จะมีการปรับตัวมาพึ่งพิงระบบออนไลน์กันมากขึ้นอย่างแน่นอน โดยสถานการณ์ก่อนการระบาดของโรคโควิด-19 ผู้ประกอบการจำนวนมากของโลก รวมถึงของไทย มีการใช้พื้นที่ออนไลน์ เพื่อสื่อสารด้านความบันเทิงกันอย่างแพร่หลายอยู่ก่อนแล้ว ยิ่งมาเจอภัยโรคระบาด ที่ทำให้ประชาชนจำต้องอยู่แต่บ้าน ความบันเทิงผ่านสื่อออนไลน์จึงเป็นเครื่องมือหลักที่ผู้คนใช้หย่อนใจกันไม่น้อย การสตรีมมิ่งความบันเทิงผ่านระบบออนไลน์ได้เฟื่องฟูขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ผู้ประกอบการเจ้าของคอนเทนต์ความบันเทิงต่างมีรายได้หรือลูกค้าเพิ่มขึ้นจากเดิมอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งมีการคาดการณ์กันว่า บรรดาผู้ผลิตคอนเทนต์จำพวกภาพยนตร์ ละคร ซีรีส์ การแสดงดนตรี ฯลฯ น่าจะเติบโตกันไปอีกยาวนานทีเดียว เพราะเมื่อผ่านพ้นภาวะโรคระบาดไปแล้ว ผู้คนก็น่าจะติดใจในความสะดวก การเข้าถึงง่ายของสื่อออนไลน์กันอย่างกว้างขวางนั่นเอง

             

ภาพแสดง: รายการ “The Connext Project”  ของวิทยาลัยนิเทศศาสตร์

รายการสตรีมมิ่งที่สร้างสรรค์ความบันเทิงควบคู่กับความรู้

      แต่ไหนแต่ไรมา นักทฤษฎีด้านการสื่อสารต่างมีความเชื่อร่วมกันที่ว่า การสื่อสารเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตลอดเวลา แต่อาจปรับเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อมและเทคโนโลยี ซึ่งการระบาดของโรคโควิด-19 ได้สะท้อนให้เห็นอย่างดีว่า คำกล่าวดังกล่าวนั้นเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้จริง เพราะสภาพแวดล้อมใหม่ (อันเกิดจากโรคโควิด-19) ทำให้มนุษย์ต้องปรับตัวกันขนานใหญ่จริงๆ โดยมีเทคโนโลยีเป็นตัวช่วยที่สำคัญมากๆ ส่วนในอนาคต เมื่อเราสามารถผ่านพ้นวิกฤติโควิด-19 ไปได้แล้ว วิถีใหม่ หรือ New Normal ที่เราเรียกขานกันในปี ค.ศ. 2020 ก็จะกลายเป็นเรื่องปกติธรรมดาในอนาคตอันใกล้ เพราะมนุษย์คงจะปรับตัวจนเคยชินกับ New Normal ได้อย่างไม่ยากนัก ทั้งนี้เพราะมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ปรับตัวเก่งมาก และมนุษย์ไม่เคยหยุดปรับตัวเรื่องการสื่อสารด้วย ดังนั้นหากกล่าวถึง New Normal แล้ว มนุษย์อย่างเราจึงไม่ควรต้องกลัวหรือวิตกไป แต่ควรหันมาปรับตัวและอยู่ร่วมกับมันแทน เพราะอีกในไม่ช้า New Normal ก็จะกลายเป็นวิถีชีวิตปกติรูปแบบหนึ่งเท่านั้นเอง

บทความโดย: ผศ.ดร.ฉลองรัฐ เฌอมาลย์ชลมารค

หัวหน้าหลักสูตรเขียนบทและกำกับภาพยนตร์และโทรทัศน์

วิทยาลัยนิเทศศาสตร์ ม.รังสิต 

"

ผู้จัดทำ

บทความที่คุณอาจสนใจ